Ý tưởng đầu tư

4 tiêu chí M “thần thánh” và cách để chọn được công ty tuyệt vời?

Trong phần 1, bạn đã được làm quen với ngài Phil Town và với chỉ một quy tắc đầu tư duy nhất, Quy tắc số 1: đừng để mất tiền” – quy tắc cốt lõi nhất trong hệ thống đầu tư của ông.

Và bạn cũng biết cách, làm thế nào để tuân thủ quy tắc này? Bằng cách hãy đầu tư vào 1 công ty với biên độ an toàn cao: “mua cổ phiếu của một công ty tuyệt vời với mức giá hợp lý/hấp dẫn”.

Một công ty tuyệt cùng với 1 mức giá cực hấp dẫn sẽ gồm có 4 yếu tố đơn giản mà chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ trong phần 2 này: 4 tiêu chí M.

Bí quyết để hiểu được ý nghĩa của 4 chữ cái M đó là biến chúng thành những câu hỏi để bạn trả lời khi đánh giá bất kỳ 1 công ty nào và xác định xem đó có phải là lựa chọn đầu tư đầu tư tốt hay không?.

1. Meaning (Ý nghĩa): Liệu hoạt động kinh doanh của công ty đó có ý nghĩa với bạn?

2. Moat (Lợi thế cạnh tranh): Liệu công ty đó có lợi thế cạnh tranh tốt?

3. Management (Nhà quản lý): Liệu công ty đó có ban điều hành tài giỏi và trung thực?

4. Margin of safety (Biên an toàn): Liệu giá cổ phiếu bạn mua vào có tạo biên an toàn tốt so với giá trị thực của doanh nghiệp?

Meaning (Ngành nghề đó có ý nghĩa với bạn không?)

Liệu hoạt động kinh doanh của công ty đó có ý nghĩa với bạn?

Với tiêu chí M đầu tiên này, nó được chia làm 2 câu hỏi nhỏ nữa: (1) Bạn có muốn sở hữu toàn bộ công ty không? (2) Bạn có nắm đầy đủ về công ty đó đến mức muốn sở hữu toàn bộ nó hay không?

Trước khi đặt lệnh mua, bạn phải luôn tự nhủ với chính mình rằng: “Này, nếu mua công ty này, ta sẽ sở hữu toàn bộ công ty đó và toàn bộ những gì nó có”.

Bạn phải chắc chắn rằng luôn nghĩ đến điều này, luôn nhắc đi nhắc lại câu nói này ngay cả khi tôi chỉ mua một phần nhỏ của công ty (tức là mua 1 lượng nhỏ cổ phiếu).

Tất nhiên là có lý do chính đáng để học thuộc lòng câu thần chú đó.

Nó khiến bạn phải suy nghĩ giống như một chủ doanh nghiệp chứ không phải một nhà đầu tư cổ phiếu – đây là điều rất quan trọng để trở thành nhà đầu tư theo Quy tắc số 1 thành công.

Việc trả lời câu hỏi này quan trọng đến mức nó có thể giúp cho bạn có giấc ngủ ngon hay không.

Nhiều nhà đầu cơ cá nhân đôi khi xem cổ phiếu như những tờ giấy, nay mua rẻ, mai bán đắt lại cho kẻ khác.

Họ quên rằng cổ phiếu là một phần của doanh nghiệp đứng sau; và khi rủi ro bất ngờ xuất hiện, họ bị bỏ lại trong lo âu với những “tờ giấy” mà họ định bán đi.

Vì lẽ đó, ngài Phil Town đã đúc kết lại từ câu châm ngôn của ngài Buffett, thành một nguyên tắc liên quan đến việc am hiểu ngành nghề mà ông gọi là “Quy tắc 10-10”:

“Quy tắc 10-10: nếu suy nghĩ 10 phút mà vẫn không sẵn sàng nắm giữ công ty trong 10 năm, thì đừng mua nó!”.

Hãy tự hào khi sở hữu cổ phiếu của công ty

Đây là một khởi đầu quan trọng để quyết định bạn nên đổ tiền vào đâu.

Bạn đầu tư vào công ty nào, có nghĩa là bạn đang tán thành việc tiếp tục kinh doanh trong lĩnh vực đó, bất kể đó là lĩnh vực gì.

Ví dụ, nếu mua công ty về thuốc lá, bạn ngầm định rằng, bạn đang ủng hộ công ty đấy. Hàm ý rằng, bạn muốn các sản phẩm của công ty thuốc lá công việc kinh doanh tiếp tục phát triển.

Điểm mấu chốt ở đây là hãy sở hữu cái gì bạn có thể tự hào khi nói nó là của mình.

Sự ủng hộ của chúng ta có thể không chiếm nhiều vai trò trong cả 1 công ty, nhưng với tư cách là người sở hữu một công ty thì điều đó lại đóng một vai trò rất quan trọng.

Nếu quyết định của bạn sở hữu một công ty nào đó, và bạn có ảnh hưởng đến hoạt động của toàn công ty thì bạn nên cân nhắc điều chúng ta đang nói.

Đầu tư là một trong những việc mang tính đạo đức và quan trọng nhất bạn đang hiểu về công ty đấy hoạt động như thế nào.

Hãy nghĩ việc đầu tư tiền của bạn cũng giống như việc gieo trồng hạt giống trên mặt đất.

Hãy tưởng tượng rằng, chúng ta gieo gì thì sẽ gặt nấy.

Hãy hành động như thể điều đó là có thật.

Hiểu rõ công ty của bạn

Nhắc lại 1 chút mục tiêu của Quy tắc số 1 đó là: “hãy đầu tư chắc chắn để không thua lỗ”.

Nếu bạn không hiểu bạn đang mua cổ phiếu của công ty nào, chắc chắn bạn cũng không thể không dự đoán được công ty đó trong tương lai hoạt động ra sao.

Và nếu bạn không dự đoán được thì làm sao bạn có thể tính toán được giá trị của công ty đó?

Rõ ràng là bạn cần phải hiểu rõ được công ty của bạn.

Do vậy, bạn sẽ bắt đầu nghiên cứu những công ty tuyệt vời, bạn phải khám phá những công ty mà bạn am hiểu nhất.

Bạn có thể băn khoăn và tự hỏi rằng phải thực sự hiểu một công ty đến đâu.

Ví dụ, nếu bạn thích sản phẩm sữa, hằng ngày đều dùng nó cho con cái của bạn, nhãn hiệu ưa thích của bạn là của Vinamilk sản xuất. Vậy có thể nói rằng bạn đã thực sự hiểu công ty Vinamilk hay không? Hay bạn đã hiểu chi tiết, kỹ lưỡng quy trình sản xuất và bán hàng của Vinamilk hay chưa? Bạn có phải hiểu về nguồn cung cấp, quy trình sản xuất hộp, chi phí lao động, hoạt động marketing và quảng cáo, thị trường bán hàng hay không?

Đây là những câu hỏi hay nhưng đều nằm ngoài phạm vi “hiểu công ty của bạn”. Và bạn không có nhiều thông tin có thể tiếp cận được.

Vì vậy, nếu bạn thích sữa của Vinamilk và có cảm tình với công ty này, thì đó là điều kiện đủ để giúp nắm được chữ cái M đầu tiên rồi.

Khi nắm được ba chữ cái M còn lại, bạn sẽ hiểu đầy đủ về công ty đó để đưa ra quyết định đầu tư dựa trên Quy tắc số 1.

Bạn cần biết những gì để có thể trả lời được chữ cái M đầu tiên này?

Thực sự là không cần nhiều lắm.

Bạn cảm thấy thoải mái, yên tâm là được.

Bạn không cần phải tập trung quá nhiều vào công việc này.

Bạn không cần phải biết những chi tiết phức tạp của hoạt động marketing, kênh vận chuyển hàng hoá trong tương lai của công ty hoặc những thông tin khác, ngoại trừ việc bạn thích những hoạt động công ty này và không khó để bạn nhận ra công ty này.

Ý nghĩa, theo cách hiểu trong Quy tắc số 1, chỉ đơn là hiểu công ty đó làm gì và hoạt động như thế nào.

Thực hành

Bạn hãy cùng làm nhanh một bài tập sau:

Vẽ ba vòng tròn giao nhau.

Viết tất cả những gì bạn thực sự say mê vào vòng tròn thứ nhất – những thứ bạn thích làm, hoặc sẽ làm nếu bạn có thời gian hoặc có tiền.

Viết tất cả những gì bạn có năng khiếu ở vòng tròn thứ hai – những thứ bạn giỏi cả trong công việc hay giải trí.

Và ở vòng tròn thứ ba, bạn hãy viết tất cả những gì giúp bạn kiếm tiền hoặc khiến bạn tiêu tiền.

Những câu có liên quan đến ba câu hỏi trên sẽ giúp bạn bắt đầu chọn được những công ty tuyệt vời của riêng mình.

Ví dụ, bạn biết mình thích làm trong lĩnh vực ngân hàng, công việc thường ngày của bạn là tín dụng doanh nghiệp (cho các doanh nghiệp vay tiền) và bạn cũng kiếm tiền cũng chính bằng công việc này. Đơn giản chỉ có thế.

Ngay cụm từ “tín dụng doanh nghiệp”, bạn dễ dàng hiểu được hoạt động của những ngân hàng khác cũng có tín dụng doanh nghiệp.

Bất cứ những gì xuất hiện ở 2 hoặc ở cả 3 vòng tròn đều được bạn hiểu rõ hơn những người khác.

Đó có thể là những thứ có ý nghĩa với bạn – đó cũng chính là ngành nghề đáng để bạn nghiên cứu.

Hãy truy cập trang Vietstock và mục “Chỉ số ngành“.

Bạn có thể thấy gần như mọi ngành nghề đều được chia thành 25 hạng mục khác nhau.

Danh sách những ngành trên được Vietstock phân loại dựa vào tiêu chuẩn NAICS 2007.

Không có một danh sách các ngành nghề chuẩn nào.

Hiện tại có nhiều cách phân loại khác nhau, tuy nhiên chúng đều phân chia các ngành nghề theo cách thức tương đối giống nhau.

Một kinh nghiệm thực tế để có thể tìm ra những công ty bạn am hiểu đơn giản chỉ là quan sát những nơi bạn dừng lại/sản phẩm mà bạn mua nhiều lần.

Có thể bạn không hiểu sự phức tạp của những ngành sữa nhưng nếu bạn hằng ngày đều dùng chúng thì đó là một sự khởi đầu tốt.

Hay bạn có thể nhìn vào các chi tiêu trong thẻ tín dụng của bạn để biết bạn thường tiêu tiền vào những khoản mục nào.

Sau đó, hãy tự hỏi mình “Mình tự hào khi sở hữu những cái gì?” Khi đó, bạn sẽ có cho mình hơn 15 sản phẩm phục vụ cho cuộc sống và công việc của bạn.

Đến với chữ M tiếp theo, bạn phải biết được liệu những công ty đó có lợi thế cạnh tranh lâu bền hay không?

Moat (Xác định lợi thế cạnh tranh lâu bền)

Công ty đó có lợi thế cạnh tranh lớn không?

Trả lời được câu hỏi này, bạn sẽ biết liệu công ty đó có thành công và tiếp tục hoạt động tốt trong vòng 10 năm tới hay là không.

Buffett từng nói “lợi thế cạnh tranh lâu bền giúp bảo vệ công ty khỏi các cuộc tấn công cũng giống như một đường hào bảo vệ lâu đài”.

Phát hiện ra một công ty có lợi thế cạnh tranh lớn sẽ là chìa khoá để tìm kiếm và sở hữu một công ty thành công bởi vì việc dự đoán tương lai của một công ty có lợi thế cạnh tranh sẽ dễ dàng hơn một công ty không có lợi thế cạnh tranh.

Có thể bạn có nghe qua khái niệm lợi thế cạnh tranh lâu bền rồi. Dù vậy, Phil Town khuyên chúng ta nên tiếp tục tìm hiểu sâu để biết được tầm quan trọng của nó.

Sau khi nắm được đặc điểm của lợi thế cạnh tranh, bạn sẽ biết cách dùng những chỉ số tài chính nào để “nhìn”
thấy một lợi thế cạnh tranh lớn.

Vậy…

Lợi thế cạnh tranh lâu bền là gì?

Lợi thế cạnh tranh có thể được hiểu là “bất cứ thứ gì một công ty có thể làm thực sự tốt hơn so với các công ty đối thủ (trong cùng 1 lĩnh vực/ngành nghề”.

Tức là khi một doanh nghiệp có thể làm điều mà đối thủ không thể làm hoặc sở hữu điều gì mà đối thủ mong muốn, đó có thể được coi là lợi thế cạnh tranh.

Chẳng hạn, công ty dược Hậu Giang có được lợi thế cạnh tranh từ các bằng phát minh sáng chế về các loại thuốc. Đó là lợi thế được luật pháp hỗ trợ.

Công ty về tiện ích như cấp nước Bình Dương tự bảo vệ chính mình bằng những chính sách chỉ áp dụng cho địa phương đó.

Đó là công ty duy nhất cung cấp nguồn ngước cho cả vùng và do đó độc quyền.

Để sử dụng nước ở Bình Dương, bạn phải mua nước của công ty đấy thôi.

Một công ty theo Quy tắc số 1 luôn luôn là công ty có thể vượt qua được các đợt lạm phát, và các đối thủ cạnh tranh.

Thực tế, một công ty có lợi thế cạnh tranh thường được ủng hộ, giúp đỡ lâu dài để bảo vệ khỏi bị cạnh tranh.

Họ không cần phải là một công ty “độc quyền” theo đúng nghĩa (nghĩa là có quyền lực to lớn chi phối tới một mảng thị trường nào đó) nhưng nên là công ty đứng ở vị trí số 1 hoặc số 2 trên thị trường đó.

Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp thông thường được cấu thành từ rất nhiều giá trị vô hình, nên đây không phải là bộ môn khoa học – mà là một môn nghệ thuật tư duy đòi hỏi sự suy xét của mỗi người.

Vì vậy, ngài Phil Town đã gợi ý ra 5 lợi thế định tính và 5 biểu hiện định lượng để chúng ta xét đoán doanh nghiệp dễ dàng hơn:

5 lợi thế định tính

Ở đây, nhiều nhà đầu tư cá nhân sẽ cảm thấy hơi choáng ngộp. Tuy ngài Phil Town liệt kê rất nhiều lợi thế cạnh tranh, nhưng mỗi người sẽ có sở thích và khẩu vị đầu tư riêng.

Chẳng hạn, ngài Buffett thích các công ty có thương hiệu như Apple, Coca Cola, Gillete hoặc các doanh nghiệp có khả năng thu phí đều đặn như American Express, Burlington Northern Santa Fe.

5 tiêu chí tài chính chủ yếu

Đánh giá lợi thế định tính là một bước quan trọng, song ta vẫn có thể rơi vào bẫy chủ quan nếu không kiểm chứng thông qua các con số tài chính của công ty.

Do đó, ngài Phil Town đã đưa ra 5 chỉ số tài chính về tình hình của cả một công ty, cho phép bạn thấy điều gì đang thực sự diễn ra bên trong công ty và liệu chúng ta có thể tiếp tục giữ những công ty này trong danh sách các công ty tuyệt vời không.

Nếu một công ty có ít nhất một trong năm lợi thế cạnh tranh thì nó sẽ được thể hiện qua 5 chỉ số chủ yếu.

Những con số này là bằng chứng về sự tồn tại của lợi thế cạnh tranh.

  1. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC).
  2. Tỷ lệ tăng trưởng doanh thu.
  3. Tỷ lệ tăng trưởng của lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS).
  4. Tỷ lệ tăng trưởng giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (BVPS)
  5. Tỷ lệ tăng trưởng dòng tiền tự do (FCF)

Tất cả năm chỉ số này nên bằng hoặc lớn hơn 10% mỗi năm trong vòng 10 năm qua.

Chúng ta cũng xem xét tới các chỉ số trong 5 năm và 1 năm, và so sánh chúng với các chỉ số của 10 năm để tin chắc rằng doanh nghiệp không phát triển chậm lại.

Tại thời điểm hiện tại, bạn đừng bận tâm những con số này. Hãy tập trung để hiểu ý nghĩa của từng chỉ số và cách tính toán chúng.

Còn nữa…

Về tác giả

Stock24h

Chào các bạn,

Tôi rất vui khi bạn ghé thăm blog này. Mình muốn dành khoảng thời gian trống của mình để chia sẻ những kinh nghiệm giúp các bạn trong đầu tư chứng khoán. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, hãy comment ở dưới, mình sẽ hỗ trợ trong khả năng mình nhé.

Để lại bình luận

avatar
  Đăng ký  
Thông báo về